Những nước còn duy trì Tết Âm lịch có thể bạn chưa biết

1. Nguồn gốc Tết Âm lịch: Từ nhịp sống lúa nước đến chu kỳ mặt trăng

Khác với lịch Dương (Gregorian) dựa trên chu kỳ quay của Trái Đất quanh Mặt Trời, Tết Âm lịch được tính theo chu kỳ của Mặt Trăng.

• Lịch của nhà nông: Nguồn gốc của Tết Âm lịch gắn liền với nền văn minh lúa nước. Người xưa quan sát tuần trăng để tính toán thời điểm gieo trồng, thu hoạch và nghỉ ngơi.

• Ý nghĩa thiêng liêng: Ngày Tết đánh dấu sự kết thúc của một chu kỳ canh tác và mở đầu cho một mùa vụ mới. Đây là lúc vạn vật sinh sôi, con người tạ ơn thần linh và tổ tiên đã phù hộ cho một năm mưa thuận gió hòa.

Chính vì gắn liền với sinh hoạt thiết thực, Tết Âm lịch đã bám rễ sâu sắc vào đời sống của người dân ở nhiều quốc gia khu vực Đông Á và Đông Nam Á.

2. Sự thay đổi do địa chính trị và văn hóa

Dù có cùng nguồn gốc, nhưng theo dòng chảy lịch sử, danh sách những nước còn duy trì Tết Âm lịch đã có sự thay đổi đáng kể:

• Sự tiếp biến văn hóa: Do quá trình di cư và giao thương, văn hóa Tết lan tỏa khắp nơi.

• Thay đổi để hội nhập: Một số quốc gia vốn có truyền thống ăn Tết Âm lịch nhưng do yêu cầu về kinh tế, chính trị hoặc để hòa nhập với phương Tây, đã quyết định chuyển sang ăn Tết Dương lịch (tiêu biểu nhất là Nhật Bản từ thời Minh Trị Duy Tân).

• Sức sống bền bỉ: Ngược lại, tại nhiều nước, Tết Âm lịch không chỉ là một kỳ nghỉ mà còn là biểu tượng của bản sắc dân tộc, giúp kết nối cộng đồng người xa xứ.

3. Danh sách những nước còn duy trì Tết Âm lịch hiện nay

Ngoài Việt Nam và Trung Quốc vốn đã quá quen thuộc, dưới đây là những quốc gia vẫn đang gìn giữ ngày lễ đặc biệt này:

Việt Nam (Tết Nguyên Đán)

Đây là dịp lễ lớn nhất trong năm. Người Việt chú trọng vào việc thờ cúng tổ tiên, sum họp gia đình với những món ăn truyền thống như bánh chưng, bánh tét và phong tục lì xì may mắn.

Trung Quốc (Chun Jie - Xuân Tiết)

Là quốc gia có quy mô ăn Tết lớn nhất thế giới với cuộc "di dân" khổng lồ mang tên Xuân Vận. Người Trung Quốc có phong tục đốt pháo (ở những nơi cho phép), múa lân và ăn bánh sủi cảo.

Hàn Quốc và Triều Tiên (Seollal)

Tại bán đảo Triều Tiên, Tết Âm lịch là dịp để người dân mặc trang phục truyền thống Hanbok, thực hiện nghi lễ bái lạy người lớn tuổi (Sebae) và ăn món canh bánh gạo (Tteokguk).

Singapore và Malaysia

Dù là quốc gia đa sắc tộc, nhưng với cộng đồng người gốc Hoa đông đảo, Tết Âm lịch là ngày lễ quốc gia tại đây. Điểm đặc trưng là món gỏi cá thịnh vượng (Yusheng) thường được thưởng thức trong không khí náo nhiệt.

Các quốc gia khác

• Mông Cổ (Tsagaan Sar): "Tết Trắng" của người Mông Cổ cũng tính theo lịch âm, mang đậm dấu ấn văn hóa du mục.

• Cộng đồng người gốc Á tại các nước phương Tây: Tại Mỹ, Úc, Pháp... những khu phố China Town hay cộng đồng người Việt vẫn duy trì các hoạt động lễ hội truyền thống rất sôi động.

Việc những nước còn duy trì Tết Âm lịch không chỉ đơn thuần là giữ một kỳ nghỉ, mà là cách họ bảo tồn giá trị tinh thần và sợi dây liên kết cội nguồn. Dù cách tổ chức có thể khác nhau, nhưng tinh thần đoàn viên và hy vọng về một năm mới tốt đẹp vẫn là điểm chung duy nhất.